Kategoriaj arkivoj: Ĉiuj artikoloj en Esperanto

Verkado de la Monato

PRAKTIKA EKZERCO

Anstataŭ serĉi rimojn en rim-vortaro, kiun cetere la poetoj nur malofte havas ĉemane en la momento de Inspiro, estas pli saĝe elekti elementon el la kontraŭknala kategorio. Tiel, havante la unuan parton, ekzemple « kisa buŝo », oni tuj, kaj aŭtomate, havas la respondan rimon « bisa kuŝo »  kaj samtempe tem-ideojn !
Mi lasas al la afabla leganto la plezuron mebli mem per konvenaj vortoj la ĉi-suban skemon :

(Titolo laŭ libera elekto)

……………………………………………….. ĉasta larmo
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. bela festo
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. tamen kubo
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. minacanta
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. centra velo
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. lava rito
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. ĝia tremo
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. pola mastro
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. ama fakto
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. sub tegmento
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. paca lulo
……………………………………………….. ……    ……
……………………………………………….. venis poste
kaj tiel plu…

(… Kun siaspeca spico, Raymond Schwartz. p 61)

Jules Verne kaj Esperanto en Nantes

JULES VERNE KAJ ESPERANTO EN NANTES

La esperanto grupo en Nantes organizis gravan eventon pri la temo “Jules Verne kaj Esperanto” kunlabore kun la urba biblioteko. Bela montrofenestro por la internacia lingvo.

Multaj al vi certe iam legis romanon de Jules Verne, franca verkisto, naskita en Nantes (1828 – 1905). Ĉu vi scias, ke li estis tre favora al Esperanto ? Tiu tutmonde fama verkisto vojaĝigis nin tra la tempo kaj la spaco pere de siaj aventurromanoj : La infanoj de Kapitano Grant, ĉirkaŭ la mondo dum 80 tagoj, Michel Strogoff, De la tero al la luno, 20 000 leŭgoj sub la maroj… se oni citas nur la plej konatajn.

Kiam Jules Verne konatiĝis kun esperanto, li tuj komprenis ties gravecon. Li estiĝis honora Prezidanto de la esperanto grupo en Amiens, la urbo kie li tiam loĝis, kaj promesis verki romanon por elstarigi la meritojn de esperanto. En sia letero al Carlo Bourlet la 16 an de februaro 1904, L.L. Zamenhof mencias la faman verkiston kiel subtenanto de esperanto. Jules Verne ekredaktis la romanon “Esplorvojaĝo”, en kiu Esperanto ludos elstaran rolon kiel lingvo parolata en Afriko. Eltiraĵo : « Vojaĝu en Ameriko, en Afriko, en Oceanio, kaj vi trovos ĉie esperantistojn kiuj komprenos vin kiam vi parolos esperante. Esperanto estas la plej sekura, la plej rapida vojo al civilizo ! »

Tamen la morto1 malebligis Jules Verne finredakti la libron, kiu poste estis daŭrigata de lia filo, Michel. Bedaŭrinde Michel resumis la originalajn ĉapitrojn forigante ĉiujn aludojn al esperanto, por redakti “la rimarkinda aventuro de la komisio Barsac”.

Estiĝinte prezidanto de la Esperanta Kulturcentro de Nantes, mi komencis dialogi kun Jules Verne, pensante ke li certe feliĉus scii ke esperanto daŭre ekzistas en lia naskiĝurbo. Mi rakontis al li, ke mi legis “ĉirkaŭ la mondo dum 80 tagoj” en la esperanta versio, kaj ke mi mem vojaĝis ĉirkaŭ la planedo ne dum okdek tagoj sed dum ok jaroj. Li ĝojis pri tio, ĉefe kiam li eksciis ke esperanto estis ege utila al mi por kontaktiĝi kun homoj de la tuta mondo ; do lia “Esplorvojaĝo” ne estis tiom utopia ! Tiam li kuraĝigis min efektivigi mian ideon pri organizado de evento en Nantes pri lia nomo ligita al esperanto.

Kuraĝigita de tiu apogo, mi traktis kun la urba biblioteko kaj la muzeo Jules Verne, por ke esperanto havu gravan lokon en la estonta eventaro : “Rigardoj al la mondo – enkonduko al geopolitikaj perspektivoj en “Eksterordinaraj vojaĝoj” 2. Tiel de la 19 de majo ĝis la 20 de junio 2021, la evento riĉiĝis per “Fokuso pri la internacia lingvo esperanto”, aspekto bele elmontrita en la oficiala komunikado :

– Ekspozicio en la muzeo Jules Verne de informpaneloj kaj de libroj reliefigantaj la originalan kaj tradukitan esperantan literaturon ;
– Prelego “Jules Verne kaj esperanto” brile prezentata de Istvan Ertl, tradukisto de pluraj romanoj de Jules Verne en la hungaran lingvon ;
– Aŭdvida prelego “Ok jaroj ĉirkaŭ la mondo” pri mia vojaĝo kun mia edzino, Maryvonne, laborante kaj loĝante kun familioj. Unu sekvenco temas pri esperanto kaj ties praktika uzo kiel lingva pasporto por kontaktiĝi kun homoj de ĉia kulturo en la kvin kontinentoj.

Post tiuj eventoj mi reekis mian dialogon kun Jules Verne por raporti pri la okazaĵoj. Li ĝojis ke la lingvo, kies potentialecojn li antaŭvidis, ĝuis belan rekonon en grava kultura institucio de lia naskiĝurbo.

Bruno Robineau

Aŭtoro de “Huit ans autour du monde” kaj “Ok jaroj ĉirkaŭ la mondo”
www.voyage-tourdumonde.com
brobineau@orange.fr

1 Eble la tiamaj eventoj incitis Jules Verne momente ĉesigi la verkadon ; li situis la romanon en Kongo kaj tiam la ĵurnaloj raportis pri gravaj kruelaĵoj far la Eŭropanoj kontraŭ la loka loĝantaro

2 Eksterordinaraj vojaĝoj : kolekto kuniganta la plimulton de la romanoj kaj noveloj de Jules Verne


Photo de Jules Verne
Jules Verne, ĉirkaŭ 1895. Sur la skribotablo, oni povas vidi la gazeto de la Esperantista grupo, de kiu Jules Verne estis la honora prezidanto.

Teksto de la monato (Aŭgusto 2021-an)

BONE KAJ MALBONE
(Rusa popolrakonto.)

Sinjoro renkontis en la vojiro vilaĝanon. « Vilaĝano, de kie vi estas ? — De malproksime, sinjoro. — De kie nome ? — De vilaĝo apud Rostov. — Ĉu ĝi estas granda ? — Mi ĝin ne mezuris. — Kion vi faris tie ? — La pasintan jaron mi tie aĉetis sakon da pizoj. —
Bona afero ! — Bona, sed ne tre ! — Kial ? — Mi ebriiĝis kaj disŝutis mian aĉetaĵon. —
Malbona afero ! — Malbona, sed ne tre ! — Kial ? — Mi disŝutis unu sakon kaj rekolektis
unu kaj kvaronon. — Bona afero ! — Bona, sed ne tre ! — Kial ? — Mi semis la pizojn, sed la rikolto estis malriĉa. — Malbona afero ! — Malbona, sed ne tre ! — Kial ? — Da
pizoj mi ricevis malmulte, sed da pizŝeloj mi akiris multe. — Bona afero ! —
Bona, sed ne tre ! — Kial ? — La porko de nia popo venis en la pizplantejon kaj difektis ĝin.
— Malbona afero ! — Malbona, sed ne tre ! — Kial ? — Mi mortigis la porkon kaj el ĝi ricevis bonan porkaĵon. — Bona afero ! — Bona, sed ne tre ! — Kial ? — La hundoj de l’ popo kutimis ŝteli mian porkaĵon. — Malbona afero ! — Malbona, sed ne tre ! — Kial ? — Mi mortigis la hundojn kaj faris el ilia felo pelton por mia virino. — Bona afero ! — Bona, sed ne tre ! — Kial ? — Mia virino pasis antaŭ la domo de l’ popo, li rekonis la felon kaj forprenis
la pelton. — Malbona afero ! — Malbona, sed ne tre ! — Kial ? — Mi portis plendon al la tribunalo, kaj la popo estis kondamnita redoni la pelton. — Bona afero ! — Bona, sed ne tre ! — Kial ? — Por gajni l’ aferon, mi estis devigata doni al la juĝisto mian bovinon ! »

El la lingvo rusa trad. A. Kofman.

Teksto de la monato (Julion 2021-an)

Elfalantaj maljunulinoj

    Unu maljunulino pro troa scivolemo eliĝis el fenestro, falis kaj disbatiĝis.
    El fenestro alŝoviĝis alia maljunulino kaj komencis rigardadi malsupren, al la disbatiĝinta, sed pro troa scivolemo ankaŭ ŝi eliĝis el la fenestro, falis kaj disbatiĝis.
    Poste el la fenestro elfalis alia maljunulino, poste la kvara, poste la kvina.
    Kiam elfalis la sesa maljunulino, mi tediĝis rigardi ilin, kaj ekiris al Malcevskij-bazaro, kie onidire al unu blindulo oni donacis trikitan ŝalon.

Optika trompo

    Semjon Semjonoviĉ, surmetinte okulvitrojn, rigardas al pino kaj vidas : sur la pino sidas viro kaj montras al li la pugnon.
    Semjon Semjonoviĉ, demetinte la okulvitrojn, rigardas al la pino kaj vidas, ke sur la pino neniu sidas.
    Semjon Semjonoviĉ, surmetinte la okulvitrojn, rigardas al la pino kaj denove vidas, ke sur la pino sidas la viro kaj montras al li la pugnon.
    Semjon Semjonoviĉ, formetinte la okulvitrojn, denove vidas, ke sur la pino sidas neniu.
    Semjon Semjonoviĉ, denove surmetinte la okulvitrojn, rigardas la pinon kaj denove vidas, ke sur la pino sidas la viro kaj montras al li la pugnon.
    Semjon Semjonoviĉ ne deziras kredi je tiu ĉi fenomeno kaj konsideras tiun ĉi fenomenon optika trompo.

La helblua kajero N10

    Vivis unu rufulo, kiu ne havis okulojn kaj orelojn. Li ne havis ankaŭ harojn, do oni nomis lin la rufulo neserioze.
    Paroli li ankaŭ ne povis, ĉar li ne havis buŝon. Ankaŭ nazon li ne havis.
    Li ne havis eĉ brakojn kaj krurojn. Ankaŭ ventron li ne havis, kaj dorson li ne havis, kaj vertebraron li ne havis, kaj neniujn intestojn li havis. Nenion li havis !
    Do ne eblas kompreni pri kiu temas.
    Prefere ni ne parolu pri li.

1937

Kion oni vendas nun en vendejoj

    Koratigin venis al Tikakajev kaj ne trovis lin hejme.
    Ja Tikakajev tiutempe estis en vendejo kaj aĉetadis tie sukeron, viandon kaj kukumojn.
    Koratigin umis iomete antaŭ la pordo de Tikakajev kaj decidis jam skribi noton, kiam subite li rigardis, iris Tikakajev mem kaj portis en la manoj laktolan sakon.
    Koratigin ekvidis Tikakajev-on kaj kriis al li :
    — Mi jam tutan horon vin atendas !
    — Malvero, — diris Tikakajev, — mi nur antaŭ dudek kvin minutoj forlasis la hejmon.
    — Nu, tion mi ne scias, — diris Koratigin, — sed mi jam tutan horon estas ĉi tie.
    — Ne mensogu ! — diris Tikakajev. — Estas hontinde mensogi !
    — Estimata sinjoro ! — diris Koratigin, — Bonvolu elekti viajn esprimojn.
    — Mi opinias… — komencis jam Tikakajev, sed lin interrompis Koratigin.
    — Se vi opinias… — diris li, sed tiam Koratigin-on interrompis Tikakajev kaj diris :
    — Jen kia vi mem estas !
    Tiuj vortoj tiom frenezigis Koratigin-on, ke li premis per fingro unu nazotruon, kaj el la alia blovpurigis la nazon direkte al Tikakajev.
    Tiam Tikakajev elprenis el la sako la plej grandan kukumon kaj batis per ĝi Koratigin-on ĉe la kapo.
    Koratigin kaptis per la manoj la kapon, falis kaj mortis.
    Je kiaj grandaj kukumoj vendiĝas nun en vendejoj !

Daniil Ivanoviĉ Ĥarms

Tradukis el la rusa Stanislavo Belov

Fonto : Beletra Almanako n°39 (Oktobron 2020an)

 

Teksto de la monato (Junion 2021-an)

La soldato de Marsala
(pacisma kanto)

Svarme pli ol mil, sturma misio
El Italio kaj aliloke
Kun Garibaldi, tra Sicilio
Plu almarŝadis ni tirajlore :
Kiam mi sola sur l’ ebenaĵo
Blanka figuro fronte aŭdacis
Apenaŭ dudekjara soldato ;
Reĝa blazono lia minacis.
Sian fusilon celis malice,
Tion li rajtis ; propran mi trafis,
Li kvarpaŝis, mi same laŭvice,
Li mise celis, mi celen pafis.

Abomenata estu milito
Kiu nin puŝas tiel konduti ;
Mi de Marsala, rekte de l’ vito
Glason da vino emus forgluti.

Li renverse turniĝis disfala.
Min diable li kial mispafis ?
Kompatinda ! Li estis mortpala ;
Mi sukure, impete alpaŝis.
Nu ! Ne venkon mi glore elkantis,
Sed mi pite almozis pardonon.
Li soifis, mian akvon frandis,
El l’ botelo avidis duonon.
Mi lin sidigis dorson ĉe trunko
Kaj viŝis lian frunton senŝvita :
“Jam marmore aspektas ĉi frunto
Espereble nur estas vundita … !”

Abomenata estu milito
Kiu nin puŝas tiel konduti ;
Mi de Marsala, rekte de l’ vito
Glason da vino emus forgluti.

Lian vundon mi volis bandaĝi,
Levis roverson de l’uniformo ;
Sed la kuglo sen zorgo domaĝi,
De la flanko migradis al l’ koro.
El poŝ’ ĉemiza, sanga tolaĵo,
Bildo kolora, poze konvena
De maljunulin’, linda vizaĝo
Kiu ridetis, milde serena.
Nur Dio scias kiel mi vivis,
Sed mi ĝis morto vidos eterne,
Tiun junulon kiu senmovis
Kaj bonulinon plori ĉagrene.

Estu milito abomenata
Kiu nin puŝas tiel konduti ;
Ja okazis en Marsala.
La mian glason oni forportu !

Gustave Nadaud

Teksto de la monato (Majon 2021-an)

Ellaborado de produktaĵoj

    Mia patrino ne estis kapabla solvi problemon sen unue ĝin dramigi. Same kiel matematikisto ne komprenas la realecon ĝis li formulas ĝin en ekvacion, ŝi ne komprenis hejman malfacilaĵon se ŝi ne transformis ĝin en katastrofon. Ni homaj estaĵoj estas strangaj ; ni bezonas prilabori krudan materion — ĉu terpomojn ĉu hidrargon — antaŭ ol fine ĝin uzadi. Ekzemple ne indas la oro, ĝis ni transformas ĝin en kolĉenon. Ni povus profiti ĝin tian kia ĝi troviĝas en la naturo. Sed ni bezonas ĝin ekstrakti el la malmola grundo, ĝin fandi, ĝin muldi kaj ĝin vendi. Tiam ni diras : « Nekredeble bela estas oro.»

    La transformo de la sardinoj en sardelojn estas la pozitiva varianto de tiu inklino. La materio per kiu mia patrino konstruis siajn dramojn, estis la malgravaj malfacilaĵoj el la hejma ĉiutago. Okazis ke la botelego de gaso malplenis iun lundon, kaj ke la kamiono ne liveris ĝis la mardo. Unuavide, tio estis neniel tragika, des malpli ke al la infanoj plaĉis kruda manĝo. Cetere tio valoris ĉar rompiĝis la rutino. Sed ŝi nervoziĝis kaj iris ien-tien hurlante kriojn kiuj hirtigis niajn harojn. Se mia patro provis ŝin trankviligi, ŝi riproĉis al li ke li ne sufiĉe okupiĝis pri tiaj aferoj, kaj asertis ke ŝi estas la sklavo de ni ĉiuj, kaj ni rigardis ŝin tremante.

    Post horduono dum kiu ni restis sen gaso, mia patro, senespera pro la riproĉoj kaj la krioj de mia patrino, komencis klak-fermi la pordojn aŭ minacis ke li saltos de la balkono. Mia fratineto, timigita pro la spektaklo, ekploris, kaj la najbaroj minacis alvoki la municipan policon se ne ĉesos la kriado. Ĝuste en tiu momento, kiam la etoso estis eksplodonta kun ĉiuj ni inkluzive, mia patrino trairis la straton revenante, triumfe ridetante, kun botelego kiun pruntedonis al ŝi ŝia fratino loĝanta en la aliflanka domo. Ne malofte ŝi riproĉis al mia patro ke li pensis pri memmortigo pro tia stultaĵo. « Mankas klapo en via kapo », ŝi diris al li, dum ŝi enbrake prenis mian fratineton por ke ŝi ne plu ploru. Mi aliris la straton diskrete, kun la intenco konverti tion okazintan en prilaboritan produkton, kaj por vidi ĉu tiel mi sukcesos kompreni ĝin. Sed nun mi daŭre ne komprenas. Fine, verki estas nenio krom preni la krudan materion de la realeco, kaj ĝin konverti en literaturon por estigi ĝin pli digestebla.

Juan José Millás (2008) en la hispana
el « Los objetos nos llaman »

Teksto de la monato (Aprilon 2021-an)

Esperanto kaj Nudismo

    Sub tiu ĉi titolo Ia nudista societo « VIVRE » aranĝis antaŭ nelonge publikan debaton. Unuavide la kuniĝo de tiuj ĉi du vortoj ŝajnis al mi stranga kaj la temo min inspiris dum pluraj tagoj. Mi pripensadis, kiuj povas esti la komunaj aŭ la kontrastaj punktoj inter la du movadoj. La rezultato de mia cerbumado estas proksimume la jena :

Ĉiuj Esperantistoj estas egalaj en la neŭtrala lingvo ; nur naturaj talentoj povas krei malegalecon. Ĉiuj homoj estas egalaj en la nudeco ; nur naturaj avantaĝoj povas krei malegalecon.
Esperanto superas la latinan lingvon laŭ diversaj vidpunktoj, sed ĉefe, ĉar en Esperanto oni povas diri : «Mi metas mian naztukon en la poŝon de mia
pantalono.»
Nudisto ne superas la latinan lingvon, ĉar ankaŭ li ne povas meti sian naztukon en la poŝon
de sia pantalono.
Dum kongresoj oni ofte sin amuzas divenante la naciecon de la personoj laŭ la prononcado. En nudistejo oni povas fari amuzan ludon divenante, kiel aspektas la personoj en siaj
kostumoj.
Ĉu oni estas vera Esperantisto, kiam oni ne portas la stelon ? Ĉu oni estas kompleta nudisto, kiam oni portas binoklon, brakhorloĝon kaj eĉ perukon ?
Ĉiufoje, kiam temas pri niaj internaciaj kostumbaloj, restariĝas la problemo pri la « fantaziaj » kostumoj. La nudistoj solvis la problemon.
Esperantisto diras : Rajdi sur leono estas danĝere. Nudisto diras : Sidi sur dornaĵo estas dolore.
Per Esperanto oni povas esprimi ĉiujn sentojn, eĉ la plej delikatajn. ………………………………………………………..
………………cenzurita *)……………………….
………………………………………………………..
Esperantisto estas idealisto, kiu sekvas la stelon. Nudisto estas idealisto, kiu amas la sunon.

Vivu la Stelo kaj la Suno !

M. C. Major.

*) Laŭ la principo de la libereco… relativa !

Fonto : La Pirato, Numero 01, Junio (1933).

Teksto de la monato (Marton 2021-an)

Granda skismo en Esperantujo

    Ĉu vi rimarkis ke en Esperantujo okazis granda skismo ? Kaj temas ne pri idistoj, riistoj aŭ similaj reformemuloj. La dividlinio kuŝas oble pli profunde, kaj verŝajne ĝi formiĝis jam en la tempo de Zamenhof. Mi esperas ke tiu skismo daŭros.

    Vivi en Esperanto

    Por klarigi la aferon mi donos unu ekzemplon. Mi havas aŭton kaj uzas ĝin jam dek jarojn. Mi ŝatas ĝin, ŝoforas akurate kaj regule venigas ĝin al priservado. Sed mi tute ne scias, kiel ĝi funkcias kaj, plej grave, mi ne deziras scii tion. Ĉar por mi la aŭto estas nura veturilo, kiun mi uzas por praktikaj celoj, sed kiu per si mem ne interesas min. Esperanton mi traktas same.

    Antaŭ ol eklerni ĝin, mi dum tri tagoj umis en Interreto, klopodante kompreni, ĉu ĝi vere funkcias aŭ estas nur amuza projekto. Trovinte konfirmojn de la efektiva uzado de la Lingvo Internacia mi plonĝis je ĝia lernado kaj post tri monatoj je ĝia uzado – kaj mi neniam bedaŭris tion.

    Mi mem nomas min praktika idealisto, ĉar mi opinias, ke idealismaj celoj atingeblas per praktikaj rimedoj. Por klerigi homojn necesas ebligi aliron al scioj, por elimini rasismon necesas atingi socian egalecon, kaj por ebligi liberan kaj efikan cirkuladon de la informoj necesas komuna lingvo – esprimiva, preciza kaj facile lernebla. Nome pro tio mi lernis Esperanton – ne pro kredo je lingva justeco aŭ tutmonda frateco.

    Ekde tiam mi uzas ĝin ĉiutage kaj tre kontentas pri la rezulto. Jam dek jarojn mi uzas Vikipedion, kie nombro da artikoloj jam triobliĝis, kaj kie mi mem plurfoje trovis informojn vere utilajn, mankajn en aliaj lingvoversioj. Mi vojaĝas per Esperanto, kaj tio ne kompareblas kun vojaĝoj aĉeteblaj en agentejoj – same kiel pladoj de nacia kuirarto ne kompareblas kun hamburgero el rapidmanĝejo. Mi legas librojn, gazetojn kaj retejojn, kaj trovas tie informojn, interesajn kaj utilajn.

    Laŭeble mi reciprokas Esperanton, aktive uzante ĝin por same praktikaj aferoj – verkante blogaĵojn kaj vikipediajn artikolojn, kreante lingvokurson pri praktika uzado de la rusa, komunikante per Esperanto en sociaj retoj, tradukante diversajn tekstojn ktp. Mi kelkfoje partoprenis en UKoj, sed preskaŭ neniam vizitas klubojn aŭ aliajn Esperanto-aranĝojn, nek partoprenas en movadaj aferoj (mi fariĝis dumviva membro de UEA nur por subteni ĝin kaj ĝui rabaton en ĝia Libroservo, ŝajne baldaŭ malaperonta). Alivorte, mi uzas la lingvon same kiel mi uzas la aŭton – aktive kaj plezure, sed pure praktike.

    Obsedo ĝis frenezo

    Mi pensis ke tio estas normala afero, ja oni tutmonde lernas la lingvojn por paroli en ili, sed ne pri ili. Mi denaske parolas la rusan kaj ĉiutage legas en la angla, sed mi neniam interesiĝis pri ili, nek membras en iuj lingvogrupoj. Des pli mirigis min, ke esperantistoj tiom ŝatas babili pri Esperanto. Nome babili – ne uzi ĝin praktike, sed simple umi pri la lingvo. Ĉiuj Esperanto-grupoj plenas je bildetoj kun verdaj flagoj kaj kliŝaj frazoj kiel “Mi amas Esperanton !” aŭ “Esperanto estas mia lingvo, la mondo estas mia patrujo !” ktp. Ĉu vi vidis tion en iu ajn nacilingva komunumo ?

    Foje tio atingas nivelon de obsedo. Kiam mi ekverkis en Vikiversitato kurson “Kantu ruse !”, destinitan por infanoj, lernantaj la rusan, sub respektiva afiŝo ĉe Fejsbuko tuj aperis indigna komento de fervora esperantisto. “Kial vi klopodas helpi al la rusa ? Milionoj da homoj jam uzas ĝin. Kantu esperante !” Mi provis klarigi, ke temas ne pri helpo al la rusa, kiu apenaŭ bezonas ĝin, sed pri pure praktika afero – uzado de Esperanto kiel lingvo-peranto, ebliganta lerni aliajn lingvojn. Mia oponanto estis ŝtone malcedema : “Ĉu vi erare opinias, ke esperantistoj devas krei lernolibrojn pri ĉiuj 6000 lingvoj ? Verku pri Esperanto !” postulis li. Mi ne plu perdis tempon por tiu senfrukta diskuto, sed la senlaca babilanto, evidente ne zorganta pri sia tempouzo, spuris miajn afiŝojn pri “Kantu ruse !” en Fejsbuko kaj sub ĉiu skribis unu frazon : “Kantu Esperante !” Ĉu konata bildo ?

    Tiaj frenezaĵoj renkonteblas en Esperantujo ĉiupaŝe. Antaŭ kelkaj semajnoj, kiam ankoraŭ daŭris milito en Montara Karabaĥo, mi tradukis kelkajn artikolojn el la internacia projekto Tutmondaj Voĉoj kaj metis referencojn en la Fejsbuka grupo “Esperanto en Armenio”, al kiu oni iam aligis min. Temas pri tekstoj, dediĉitaj al historio kaj nuntempa stato de la konflikto, pri lingvaj disputoj rilate tieajn toponimojn, pri vidpunktoj de fakuloj ambaŭflanke ktp.

    Sed tuj sekvis plendoj de armenaj naciistoj, postulantaj ke tie aperu nur tekstoj, komplete subtenantaj ilian pozicion kaj baldaŭ post tio ĉiuj artikoloj estis forigitaj el la grupo sub preteksto, ke “tiu grupo nomiĝas ne “Politiko en Armenio”, sed “Esperanto en Armenio”, do ili estas malkonvenaj ĉi tie”.

    La plej amuza afero, evidenta por ĉiu vizitanto, estas ke tio estis solaj afiŝoj en tiu ĉi grupo rilataj samtempe al Esperanto kaj Armenio. Post ilia forigo restis nur amaso da kliŝaj publikaĵoj, plenigantaj ĉiun ajn Esperanto-grupon – citaĵoj el la Esperanto-Biblio, kantoj de senlaca Esperanto-artisto kaj sennombraj verdaj flagetoj. Evidente tio plene kontentigas lokajn esperantistojn, por kiuj Esperanto estas ne ilo, sed celo per si mem, kaj umado pri ĝi tute sufiĉas por nomi sin esperantisto.

    “Kial vi miras ?” demandis min foje samideano en Fejsbuko. “Matematikistoj parolas pri matematiko kaj esperantistoj parolas pri Esperanto. Tio estas natura afero”. Tiu argumento aŭdeblas ofte kaj ŝajnas konvinka, se ne konsideri unu gravan aferon – ĝi estas entute falsa.

    Ambiciaj hobiuloj

    Ĉu vi estas finvenkisto ? Mi opinias ke Esperanto estas la plej bona solvo de la problemo de la lingva komunikado kaj esperas, ke iam ĝi estos akceptita kiel universala komunikilo je granda parto de la homaro. La Majstro nomis tion Fina Venko kaj esperis, ke ĝi okazos baldaŭ, ebligante al la homoj interparoli rekte por – sen perantoj en la formo de amaskomunikiloj kaj propagando – formi propran imagon pri la mondo. Rimarku, li ne esprimis esperon ke la tuta mondo svingos la verdajn flagojn aŭ kantos La Esperon. Li celis uzadon de la lingvo kiel komunikilo – nek pli, nek malpli.

    Do, se rigardi la menciitan komparon de esperantistoj kun matematikistoj de la Zamenhofa perspektivo, estas klare, ke temas pri komparo erara. Matematikistoj ŝatas paroli pri matematiko, kaj tio estas normala afero. Sed ili ne postulas, nek esperas, ke la tuta mondo interesiĝu pri matematiko – kaj tio estas kerna diferenco. Filatelistoj aĉetas poŝtmarkojn ne por sendi poŝtaĵojn, sed simple por ĝui ilian aspekton – kaj ankaŭ tio estas normala afero por hobiuloj. Sed imagu ke ili subite postulus ke la tuta mondo kolektu poŝtmarkojn. Ĉu stultaĵo ? Sed nome tion faras plejparto de la esperantistaro.

    Anstataŭ uzi Esperanton kiel ĉiun normalan lingvon, ili traktas ĝin kiel hobion kun sola diferenco, ke ili postulas ke la tuta homaro kundividu ilian ludon. Ĉu mirindas, ke inter la esperantistoj dominas gejunuloj kaj maljunuloj – do homoj kiuj ankoraŭ havas libertempon aŭ jam ekhavis ĝin ? Post la fino de universitataj studoj, kiuj estas fakte longigita infanaĝo, homoj plejparte forgesas pri Esperanto – ja la periodo de senzorgaj ludoj finiĝis kaj tempas okupiĝi pri seriozaj aferoj, al kiuj certe ne apartenas svingado de verdaj flagoj aŭ marŝado kun portretoj de barbulo en okulvitroj, mortinta antaŭ cent jaroj. En plej bona kazo ili revenas al sia hobio post la emeritiĝo – por plenigi vakuon, aperantan post plenkreskiĝo de la idoj kaj fino de aktiva laboro.

    Do apenaŭ mirindas, ke Esperantujo stagnas dum jardekoj, kaj la ĝenerala publiko konsideras Esperanton ne “danĝera lingvo”, sed lingvo ridinda – amuziĝo por sekto de stranguloj, kiuj postulas ke ĉiuj aliĝu al ilia hobio. Dume la eldonado en Esperanto ĉiam pli magras pro mizera konsumado – la plej “furoraj” eldonoj en la Libroservo de UEA fieras pri 5 ĝis 10 ekzempleroj, venditaj dum tri monatoj (se ekskludi lernilojn). Abonoj de Esperanto-magazinoj ŝrumpas senhalte kaj plejparte ne superas dunulajn ciferojn. La sola muzika eldonejo ekzistas nur danke al sia fervora posedanto kaj apenaŭ superos lian vivodaŭron. Esperanto-sekcioj de radiostacioj tra la mondo fermiĝis ne pro malica komploto, sed pro ekstreme eta nombro de aŭskultantoj, kaj ĉiu administranto de retejo aŭ blogo en Esperanto povas konfirmi, ke la nombro da vizitantoj estas eta. Esperantistoj postulas ke la tuta mondo uzu Esperanton, sed ili mem preskaŭ ne uzas ĝin.

    Elektu vian vojon

    Kion mi proponas ? Mi estas optimisto denaska kaj praktikulo ĝisosta, do tiu situacio ne ruinigas miajn esperojn, nek instigas kabei. Mi ĉiam diras, ke la plej stulta afero estus forlasi Esperanton pro esperantistoj – eĉ se ofte vere agantaj amatore kaj sencerbe. Kiel skribis en 1900 kamarado Lenin : “Antaŭ ol unuiĝi kaj por unuiĝi ni devas unue rezolute kaj certe apartiĝi”. Nome tion mi proponas al ĉiu esperantisto.

    Mi ne konsideras fuŝuloj homojn en verdaj ĉapeloj, ĝoje kantantaj La Esperon apud plia busto de Zamenhof. Ĉiu rajtas amuziĝi kiel li deziras, kaj tiurilate Esperanto povas servi kiel plezuriga hobio – same kiel kolektado de poŝtmarkoj aŭ ludilaj aŭtoj. Oni lasu ilin ĝui tiun ludon. Sed tio ne devas esti prezentata kiel la sola maniero de Esperanto-aktivado. Pli ĝuste – tiu esperantumado devas okupi la saman lokon, kiun okupas ĉiu hobio en la mondo : miliardoj da homoj veturas per aŭtoj, dum centmiloj interesiĝas pri ilia funkciado, kaj kelkmil kolektas ludilajn aŭtojn. La mondo konsideros Esperantujon normala lingvokomunumo kaj traktos Esperanton kiel normalan lingvon nur post kiam la esperantistaro formiĝos laŭ tiuj ĉi proporcioj.

    Por atingi agnoskon de la ekstera mondo la esperantistoj simple devas fariĝi normalaj – nek pli, nek malpli. Por tio ĉiu esperantisto devas decidi kiu li estas – ĉu hobiulo aŭ praktikulo. Se li konsideras Esperanton nura hobio, li ĝuu ĝin, sed prefere detenu sin de ĝia propagando, ĉar homo alvokanta la tutan mondon kolekti poŝtmarkojn aspektas same stulte kiel strata frenezulo, alvokanta ĉiujn penti tuj, ĉar nur tio savos la homojn de proksimiĝanta Apokalipso. Homoj, kiuj ĉiujare pagas pli ol mil dolarojn por svingigi post aviadilo rubandon kun la vorto “Esperanto” aspektas kiel sektanoj, kiuj alvokas ĉiujn preĝi kun ili sen interesiĝi pri problemoj kaj deziroj de la vokitoj.

    Aliflanke, se vi vere konsideras Esperanton normala lingvo kaj deziras ke ĝi disvastiĝu laŭeble pli vaste, plenumante sian originan celon, via tasko estas tre simpla – uzu ĝin. Legu librojn kaj revuojn, vizitu retejojn kaj blogojn, aŭskultu muzikon kaj podkastojn, skribu afiŝojn en sociaj retoj, serĉu informojn en Vikipedio kaj kontribuu al ĝi laŭeble, vojaĝu uzante Esperanton, serĉu per ĝi komercajn partnerojn, fakulojn, gastigantojn, koramikojn – ĉion kion vi faras per aliaj lingvoj. Kredu min – tio eblas.

    Kompreneble, vi trovos oble malpli da informoj, produktoj kaj homoj ol en la angla aŭ alia granda lingvo, sed foje tio estos vere unika ebleco rigardi la mondon per alia perspektivo. Ekzemple, Vikipedio en Esperanto estas vera enciklopedio de specifaĵoj – artikoloj pri plej grandaj landoj kaj aferoj ofte estas relative etaj, sed oni povas trovi detalajn, foje unikajn informojn pri aferoj lokaj kaj specifaj. Vojaĝado per Esperanto estas sperto tute unika kaj en Esperanto-libroj kaj blogoj vi povas trovi vidpunktojn kaj informojn, ne renkonteblajn en alilingvaj amaskomunikiloj.

    Mia propra sperto montras ke la ekstera mondo tute malsame reagas al tiuj du tipoj de esperantistoj. La hobiuloj estas perceptataj kiel uloj strangaj, sed amuzaj – same kiel fervoraj kolektantoj de ludilaj aŭtoj. La praktikuloj estas traktataj kiel homoj specifaj, sed almenaŭ normalaj – kiel uloj, kiuj preferas aŭton de rara marko, kiu tamen veturas sufiĉe bone. Ne ekzistas pli malbona reklamo de Esperanto ol esperantisto, kiu ne uzas ĝin. Kaj la plej efika maniero konvinki homojn, ke Esperanto estas normala lingvo, estas montri ke nia “aŭto” vere veturas.

    Do ĉiu elektu sian vojon kaj agu laŭ ĝi : hobiuloj amuziĝu, sed ne postulu ke la tuta mondo kundividu ilian hobion, praktikuloj simple vivu kun Esperanto kiel ĉiutaga elemento de sia vivo. Ni estu realismaj : en plej proksima tempo la esperantistoj ne fariĝos plej granda lingvokomunumo en la mondo. Ni ne estos dominantaj, sed tio ne signifas ke ni ne povas esti normalaj.

Stanislav Belov

Ĉi tiu teksto aperis en la vintra (decembra) numero de La Ondo de Esperanto, 2020, №4 (306).
Rete :
La Ondo de Esperanto https ://sezonoj.ru/2021/01/belov-3

 

Teksto de la monato (Februaron 2021-an)

Invito

Kiam mi prezentas al vi tian eternan omaĝon,
Vi permesu ke foje mi montru alian vizaĝon.
Volas vi kapti la sincerajn sentojn de koro mia.
Ke tiu ĉi batadu por vi volis ja cerbo Dia.
Mi amas vin, kara, kaj mia menso emas deliri.
Kuŝu papere tio kion mi ne aŭdacas diri.
Kun atento el miaj versoj legu unuajn vortojn :
Vi scios kiel plej efike forflegi miajn zorgojn.
 ?

Alfred de Musset

Ĉi tiun proponon via koro sendas ja pro amo
Nokton gean vi aspiras, sed nocas al mia famo

George Sand

***

Kara mia,

Mi estas tute emociita ĉar mi
ja sentis antaŭ kelkaj tagoj, ke vi
daŭre ĝisfreneze aspiras al kun-
vivo. Ke tio komenciĝu kun e-
fiko kaj mi ja celas : tio estu
pruvo ke eblos ĝui estontan vivon
kun vi. Mi pretas montri mian pu-
ran koron same kiel ĝian vir-
gon, kaj se vi volas tiel vidi min
senvualigi al vi mian animon
tute nuda, bonvolu viziti min,
ni amike diskutos, rekte, senkaŝe,
mi pruvos al vi ke mi estas virino
sincera, kapabla montri pri amo
la plej profunda, ankaŭ la plej sek-
reta inklino, do ino la plej korsen-
siva kiun vi konas. Ĉar via peni-
ga vivo liberas, pensu ke mia men-
so estas ja preta, vigla kaj cetere
tenera. Mia ĉagreno estas tro
granda. Alkuru urĝe por ĝin al mi
forgesigi. Al vi mi volas min sub-
meti entute.

George Sand al Alfred de Musset

***

Nature

Nu vi kiu, en humila pozo, ĉi tien alvenis,
El viaj balastitaj flankoj ion troan demetis,
Certe vi scias ke, post ĉi tiu natura delaso,
Elŝutado en urnon de iu modesta donaco,
Sitele vi verŝu en amforon, purondan flueton.
Eĉ ke, super la fumanta altaro, kvazaŭ ĉapelon,
Junte reloku vi l’ovalan kovrilon, kio trafe
Odorojn elŝteliĝontajn neniigos nazdomaĝe.

Alfred de Musset

Teksto de la monato (Januaron 2021-an)

Pri la sukaj konversacioj okazintaj inter don Quijote kaj ties ŝildisto Sancho Panza, kaj pri aliaj eventoj.

— Ĝis nun viaj novaĵoj ne malplaĉas al mi, — diris don Quijote — daŭrigu. Vi do alvenis tien. Kion faris tiu reĝino de beleco ? Sendube, kiam vi trovis ŝin, ŝi surfadenigis perlojn aŭ brodis per oraj fadenoj ian insignon por mi, la kavaliro sklavo de ŝia amo.
— Ne, sinjoro — respondis Sancho —. Mi trovis ŝin, kiam ŝi kribradis du buŝelojn da tritiko en la korto de sia domo.
— Nu, faru al vi la ideon, ke tiuj grajnoj de tritiko, ĉar tuŝitaj de ŝiaj manoj, estas veraj perloj. Sed diru : ĉu vi rimarkis, ĉu la tritiko estis blanka aŭ bruna ?
— Nek blanka, nek bruna, sed ruĝeta — respondis Sancho.
— Bone, mi certigas vin — diris don Quijote —, ke la tritiko kribrita de ŝiaj manoj donis plej blankan panon. Sed daŭrigu. Kiam vi transdonis al ŝi mian leteron, ĉu ŝi ĝin kisis ? Ĉu ŝi metis ĝin sur sian kapon ? Ĉu ŝi faris ian ceremonion indan je la letero ? Kion ?
Kiam mi volis doni al ŝi la leteron, ŝi estis plej okupata, skuante la kribrilon plenan de tritiko, kaj diris al mi : « Amiko, lasu la leteron sur ĉi sakon, ĉar mi ne povas ĝin legi, ĝis mi finos kribri ĉion ĉi-tiean ».
— Kia diskreta sinjorino ! — diris don Quijote —. Certe ŝi preferis legi senurĝe la leteron por pli longe ĝui ĝin. Daŭrigu, Sancho. Dum ŝi tiel okupiĝis, pri kio ŝi parolis kun vi ? Kion ŝi demandis pri mi ? Kion vi respondis ? Nu, ĉion rakontu, eĉ ne unu guton lasu en la inkujo.
— Nenion ŝi respondis — respondis Sancho —. Sed mi diris al ŝi, kiel via moŝto, kvazaŭ sovaĝulo meze de ĉi montaroj, nuda de la talio supren, pentofaris pro ŝia amo, dormis sur la grundo, neniam manĝis ĉe kovrita tablo nek kombis al vi la barbon, kaj nur lamentis kaj riproĉis vian sorton.
— Vi eraris, dirante, ke mi riproĉis mian sorton — diris don Quijote —. Male, mi benas kaj benos ĝin ĉiun tagon de mia vivo, ĉar igis min inda ami sinjorinon tiel altan kiel Dulcinea de El Toboso.
— Tiel alta ŝi estas — respondis Sancho —, ke ŝi superas min per pli ol unu spano.
— Kiel do, Sancho ? — diris don Quijote —. Ĉu vi mezuris vin kun ŝi ?
— Jes — respondis la ŝildisto —, ĉi-maniere : mi helpis ŝin meti sakon da tritiko sur azenon, kaj tiam ni staris tiel proksimaj unu al la alia, ke mi vidis, ke ŝi altas per pli ol unu granda spano super mi.
— Ĉu ne vere — diris don Quijote —, ke ŝian staturon akompanas kaj garnas mil milionoj da spiritaj ĉarmoj ? Kaj cetere : kiam vi proksimiĝis al ŝi, ĉu vi ne enspiris ian odoron je araba incenso, ian aromon tiel dolĉan, ke mi ne scipovas ĝin difini, kvazaŭ temus pri la parfumo ŝvebanta en eleganta ganto-butiko ?
— Mi povas diri nur — respondis Sancho —, ke mian nazon trafis virkapra odoreto, ĉar sendube pro ŝia peza laborado ŝin kovris ŝvito jam ranca.
— Neeble — diris don Quijote —. Certe vi havis kataron aŭ flaris vin mem, ĉar mi bone konas la odoron de tiu rozo inter domoj, de tiu lilio kampara, de tiu likva ambro.
— Eble vi pravas — respondis Sancho, ĉar ofte eliras el mi odoro simila al la odoro ŝajne veninta tiam de sinjorino Dulcinea ; kio ne estas stranga, se konsideri, ke unu diablo similas alian.
— Nu bone — daŭrigis don Quijote —, ŝi finis kribri la tritikon kaj sendis ĝin al la muelejo. Kion ŝi faris, kiam ŝi legis la leteron ?
— La leteron ŝi ne legis — respondis Sancho —, ĉar ŝi diris, ke ŝi scipovas nek legi nek skribi. Anstataŭe, ŝi ŝiris ĝin en mil pecojn, deklarante, ke neniu devas ĝin legi, por ke oni ne konu ŝiajn sekretojn en la vilaĝo ; ŝi aldonis, ke sufiĉas tio, ke mi parolis al ŝi pri la adoro de via moŝto al ŝia persono kaj pri la eksterordinara pentofaro, kiun vi plenumis por ŝia amo. Fine ŝi petis min diri al via moŝto, ke ŝi kisas al vi la manojn, ke ŝi pli deziras vidi vin ol skribi al vi, kaj ke tial, ŝi vin petas kaj ordonas eliri el inter ĉi veproj, ĉesigi vian ekstravagancojn, kaj ekiri al El Toboso, se alia pli grava afero ne detenas vin, ĉar ŝi sopiras vidi vian moŝton. Ŝi tre ridis, kiam mi diris al ŝi, ke vi nomiĝas la Kavaliro de la Trista Mieno. Mi demandis, ĉu la vasko de la duelo prezentiĝis al ŝi ; ŝi repondis ke jes, kaj ke li havis aspekton de tre honesta viro. Mi demandis ankaŭ pri la galeruloj ; sed ŝi diris, ke neniu el ili aperis ankoraŭ.
— Ĝis nun, ĉio iras bone — deklaris don Quijote —. Sed diru : kian juvelon ŝi donacis al vi pro la novaĵoj, kiujn vi liveris ? Ĉar laŭ antikva kaj tradicia moro, kiam ŝildistoj, servistinoj aŭ nanoj portis novaĵojn inter la vagantaj kavaliroj kaj ties damoj, ili ricevis ian riĉan juvelon kiel rekompencon pro siaj mesaĝoj.
— Eble vi pravas, kaj cetere temas pri tre bona moro — respondis Sancho —. Sed tio certe okazis en la pasintaj tempoj ; ŝajnas ke nuntempe la moro limiĝas al donaco de iom da pano kaj fromaĝo, ĉar sinjorino Dulcinea tion donis al mi super muron de la korto, kiam mi adiaŭis ŝin. Kaj, se ĝuste paroli, temis pri fromaĝo el ŝafina lakto.
— Ŝi estis ekstreme donacema — diris don Quijote —, kaj sendube pro tio, ke ŝi ne havis ĉe-mane oran juvelon, ŝi ne donis ĝin al vi ; havu paciencon : la ovoj de la Pasko bonas plu post la Sankta Semajno. Mi parolos kun ŝi kaj aranĝos la aferon. […] 

Miguel de Cervantes Saavedra : La inĝenia hidalgo donQuijote de La Mancha.
Trad. Fernando de Diego.